Türkiye’den gönderilen otel mobilyası, varış yerine göre karayoluyla veya deniz konteyneriyle taşınır. Sözleşmedeki Incoterms teslim şekli; yolculuğun her bölümünün masrafını kimin ödeyeceğini, kayıp veya hasar riskini kimin taşıyacağını ve gümrük işlemlerini kimin yapacağını belirler. Gerçekçi bir termin; imalat çizimlerini, numune oda onayını, üretimi, taşımayı, gümrüklemeyi ve montajı kapsar. Bu aşamaların bir kısmı alıcının vereceği kararlara bağlıdır.

Incoterms’in sade anlatımı

Incoterms, Milletlerarası Ticaret Odası’nın (ICC) yayımladığı kurallardır. Yalnızca sözleşmede yer ve sürümle birlikte anıldığında geçerli olur; örneğin “DAP [şantiye adresi] Incoterms 2020”. Fiyatı belirlemez, mülkiyetin ne zaman geçeceğine karar vermez ve montajı kapsamaz.

  • EXW (Ex Works, İş Yerinde Teslim): Satıcı malı kendi tesisinde alıcının kullanımına hazır tutar. Yükleme, ihracat gümrüklemesi, taşıma, sigorta ve ithalat alıcıya aittir. Risk fabrikadan itibaren alıcıdadır; alıcının Türkiye’deki ihracat işlemlerini yürütebilmesi gerekir.
  • FOB (Free On Board, Gemide Teslim): Satıcı malın ihracat gümrüklemesini yapar ve Türkiye’deki belirlenen limanda alıcının gösterdiği gemiye yükler. Risk mal gemiye yüklendiğinde geçer. FOB yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığı içindir. Terminalde taşıyıcıya teslim edilen konteynerlerde genellikle FCA daha uygun bir kuraldır.
  • CIF (Cost, Insurance and Freight, Masraflar, Sigorta ve Navlun): Satıcı belirlenen varış limanına kadar deniz navlununu öder ve asgari teminatlı sigorta yaptırır. Buna rağmen risk, mal Türkiye’de gemiye yüklendiğinde alıcıya geçer. İthalat gümrüklemesi ve varıştan sonraki masraflar alıcıya aittir.
  • DAP (Delivered at Place, Belirlenen Yerde Teslim): Satıcı malı belirlenen yere, örneğin otel şantiyesine veya yerel bir depoya kadar taşır ve mal boşaltmaya hazır şekilde varana kadar riski taşır. Boşaltma, ithalat gümrüklemesi, vergi ve harçlar alıcıya aittir.
  • DDP (Delivered Duty Paid, Gümrük Vergileri Ödenmiş Teslim): DAP gibidir; ancak ithalat gümrüklemesini de satıcı yapar, vergi ve harçları da satıcı öder. Satıcı için en kapsamlı yükümlülüktür. Yerel kurallar yerel bir ithalatçı şart koşuyorsa uygulanamayabilir.

Teslim yerini tam olarak yazın. Boşaltmayı, odalara taşımayı ve montajı kimin yapacağını da sözleşmede belirtin.

Terminin aşamaları

  1. İmalat çizimleri ve onaylar: Üretici imalat çizimlerini hazırlar; tasarımcı ve müşteri inceleyip onaylar. Buradaki bir gecikme sonraki bütün tarihleri kaydırır.
  2. Numuneler ve numune oda: Kaplama numuneleri onaylanır, ardından numune oda kurulur ve onaylanır. Seri üretim genellikle bu onaydan sonra başlar.
  3. Malzemeler: Bazı kumaşların, taşların ve donanımların kendi tedarik süreleri vardır; özellikle müşterinin sağladığı kumaşlarda.
  4. Üretim ve kalite kontrolleri, sevkiyat öncesi kontrol dahil.
  5. Ambalaj ve yükleme.
  6. Taşıma: Süre güzergâha, taşıma türüne, gemi seferlerine, aktarmalara ve mevsimsel yoğunluğa bağlıdır.
  7. Gümrükleme: Türkiye’de ihracat, varış ülkesinde ithalat işlemleri. Muayeneler süreyi uzatabilir.
  8. Teslimat ve montaj: Kat kat montaj, ardından eksik ve kusur listesi (snag list) ve teslim.

Üreticinizden her aşamayı ve aşamanın bağlı olduğu kararları gösteren bir iş programı isteyin.

Ambalaj ve koruma

  • Uluslararası taşımada kullanılan ahşap palet ve sandıklar ISPM 15’e uygun olmalı, yani işlem görmüş ve onaylı damgayla işaretlenmiş olmalıdır.
  • Köşeleri ve kenarları koruyun; döşemeli ürünleri temiz ve kuru kalacak şekilde sarın; taş, cam ve aynalar için sandık kullanın.
  • Uzun deniz yolculuklarında konteyner içinde yoğuşma olabilir. Ahşap ve döşemeli ürünlerin nemden nasıl korunacağını sorun.
  • Her koliyi ürün kodu, oda veya kat ve adetle etiketleyin; etiketler çeki listesiyle eşleşsin.
  • Ambalaj atıklarını şantiyeden kimin kaldıracağını kararlaştırın.

Teslimat sırası

Oteller nadiren tek seferde döşenir. Sevkiyatları şantiyenin hazır olma durumuna göre planlayın: tır dorselerini veya konteynerleri kat ya da aşama sırasına göre yükleyin; böylece ilk boşaltılan ürünler ilk ihtiyaç duyulan ürünler olur. Şantiyedeki depolama alanını, boşaltma saatlerini ve asansör kullanım saatlerini önceden teyit edin. Şantiye hazır değilse yerel bir depo işe yarar; ancak ek elleçleme ve maliyet getirir.

Varışta kontrol

  • Teslim belgesini imzalamadan önce kolileri çeki listesiyle karşılaştırarak sayın.
  • Görünür hasarı veya eksikliği teslim belgelerine yazın ve fotoğraflayın.
  • Hasarlı ürünleri ve ambalajlarını hasar talebi değerlendirilene kadar saklayın.
  • Taşıyıcıyı, satıcıyı ve sigortacıyı gecikmeden yazılı olarak bilgilendirin. Taşıma sözleşmelerinde ve uluslararası taşıma konvansiyonlarında bildirim süreleri kısa olabilir; teslimde görünmeyen hasarlar için bazen yalnızca birkaç gün.
  • Ürünleri montajdan önce korunaklı bir alanda açıp kontrol edin.

Vergiler ve belgeler

İthalat vergileri; varış ülkesine, ürünün tarife sınıflandırmasına (GTİP/HS kodu), menşe kurallarına ve ticaret anlaşmalarına bağlıdır ve zaman içinde değişir. Önceki bir projeden veya bir internet sitesinden alınan orana güvenmeyin. Teslim şeklini ve fiyatı kararlaştırmadan önce oranı varış ülkesindeki lisanslı bir gümrük müşavirine doğrulatın. AB’ye yapılan sevkiyatlarda Türkiye ile AB arasında sanayi ürünlerini kapsayan bir gümrük birliği vardır ve mallar normalde A.TR dolaşım belgesiyle gönderilir. Hangi belgelerin gerektiğini gümrük müşaviriniz teyit eder.